เหล็กเส้น คือ เหล็กเสริมที่ใช้สำหรับงานก่อสร้างบ้านเรือน อาคาร คอนโด หรือสำหรับเสริมงานคอนกรีต งานถนน งานสะพาน ต่างระดับที่ต้องใช้เหล็กเส้นใหญ่ ๆ พวกเหล็กเส้นข้ออ้อย เหล็กเส้นเบา หรือเหล็กเส้นเต็ม จะใช้งานต่างกันไปและขึ้นอยู่กับความจำเป็นของเนื้องานที่จะใช้ รวมถึงอายุการใช้งานที่เจ้าของโครงสร้างต้องการ
1. เหล็กเส้นกลม (Round Bars : RB)
เหล็กเส้นกลม หรือ RB คือเหล็กสำหรับงานก่อสร้างที่มีผิวเรียบ. เหล็กขนาด 6 มม. และ 9 มม. มักถูกใช้เป็นเหล็กปลอกในคานหรือในเสา ส่วนเหล็กขนาด 12 มม. ขึ้นไป มักจะถูกใช้ในงานเสริมคอนกรีต แบ่งได้ตามขนาดดังนี้
- RB6 (2 หุน) — เหล็กเส้นกลมใช้สำหรับงานก่อสร้างที่รับแรงไม่มาก นิยมใช้ทำปลอกเสาและปลอกคานในงานโครงสร้าง
- RB9 (3 หุน) — เหล็กเส้นกลมใช้สำหรับงานก่อสร้างที่รับแรงไม่มาก คล้ายกับ RB6
- RB12 (4 หุน) — เหล็กเส้นกลมใช้สำหรับงานก่อสร้างทั่วไป แต่ไม่เน้นงานยึดเกาะ เพราะเหล็กเรียบมนทำให้ยึดเกาะปูนได้ไม่ดี นิยมใช้กับงานกลึง เช่น กลึงหัวน็อต
- RB19 — เหล็กเส้นกลมสำหรับงานทำถนน
- RB25 — เหล็กเส้นกลมที่ใช้ทำเป็นเหล็กสตัท เกลียวเร่ง สำหรับงานยึดโครงป้ายขนาดใหญ่ รับแรงและน้ำหนักได้ดี
มาตรฐานของเหล็กเส้นกลม
ตามมาตรฐาน มอก. 20-2559 กำหนดให้เหล็กเส้นกลมมีชั้นคุณภาพ SR24 ซึ่งหมายถึงเหล็กต้องมีกำลังจุดคลากไม่ต่ำกว่า 2,400 กก./ตร.ซม. ขนาดของเหล็กมีตั้งแต่ 6 มม. ถึง 25 มม. ความยาวมาตรฐานคือ 10 ม. และ 12 ม. หรือสามารถสั่งดัดพิเศษตามแบบที่ต้องการได้
2. เหล็กเส้นข้ออ้อย (Deformed Bars : DB)
เหล็กเส้นข้ออ้อยตามมาตรฐาน มอก. 24-2559 คือ เหล็กเส้นที่มีบั้งบนผิวเพื่อเสริมกำลังยึดระหว่างเนื้อคอนกรีตกับเหล็ก ใช้สำหรับงานก่อสร้างเสริมคอนกรีตที่ต้องการความแข็งแรง เช่น การก่อสร้างอาคารสำนักงาน อาคารสูง คอนโดมิเนียม ถนนคอนกรีต สะพาน เขื่อน เป็นต้น เหล็กข้ออ้อยแบ่งประเภทตามชั้นคุณภาพได้ทั้งหมด 3 ประเภท:
- SD30 / SD30T — เหล็กที่มีกำลังจุดคลากไม่ต่ำกว่า 3,000 กก./ตร.ซม.
- SD40 / SD40T — เหล็กที่มีกำลังจุดคลากไม่ต่ำกว่า 4,000 กก./ตร.ซม. (พบบ่อยในงานบ้าน 2 ชั้นขึ้นไป)
- SD50 / SD50T — เหล็กที่มีกำลังจุดคลากไม่ต่ำกว่า 5,000 กก./ตร.ซม.
เหล็ก DB12 ใช้ทำอะไร? ก่อนซื้อดู 3 เรื่องนี้
เหล็ก DB12 คือเหล็กเส้นข้ออ้อยขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 12 มม. คำว่า DB บอกว่าเป็นเหล็กข้ออ้อย ส่วนเลข 12 บอกขนาดของเส้นเหล็ก ไม่ได้แปลว่าใช้กับงานใดงานหนึ่งได้ตายตัว
เวลาช่างส่งรายการว่า “เอา DB12” ให้ดูต่ออีก 3 เรื่องก่อนสั่ง
- ชั้นคุณภาพของเหล็ก เช่น SD40 หรือรุ่นที่แบบระบุ
- ความยาวและจำนวนเส้น เพราะมีผลทั้งการขนส่งและการตัดใช้หน้างาน
- ตำแหน่งที่ใช้ในแบบ เช่น คาน เสา พื้น หรือฐานราก ซึ่งต้องยึดตามวิศวกรผู้ออกแบบ
ถ้าแบบระบุ DB12 ให้เช็กรหัสชั้นคุณภาพ จำนวนเส้น และความยาวให้ตรงก่อนซื้อ ดูสินค้าเหล็กเส้นข้ออ้อย DB12 SD40 ได้โดยตรง
สำหรับงานบ้าน หลายคนมักเห็น DB12 อยู่ในรายการวัสดุ จึงเข้าใจว่าใช้แทน DB16 หรือ DB20 ได้เสมอ อันนี้ไม่ควรเดาเอง เพราะเป็นคนละขนาด การเลือกต้องดูแบบโครงสร้าง น้ำหนักที่รับ และรายละเอียดเหล็กเสริมทั้งหมด ไม่ใช่ดูเฉพาะขนาดเส้นเดียว
เช็กลิสต์ก่อนสั่งเหล็ก DB12
- แบบระบุ DB12 และชั้นคุณภาพอะไร
- ใช้กี่เส้น ความยาวกี่เมตร
- ต้องตัดหรือดัดตามรายการเหล็กหรือไม่
- หน้างานรับเหล็กยาวได้หรือมีข้อจำกัดทางเข้า
- เป็นงานโครงสร้างหรือไม่ — หากใช่ ให้ยึดแบบและวิศวกรเป็นหลัก
หมายเหตุสำคัญ: ร้านช่วยจัดสินค้าให้ตรงรายการได้ แต่ไม่ควรใช้บทความนี้แทนแบบโครงสร้างหรือคำแนะนำจากวิศวกร
